De verschillende categorieën onlinespellen

Onlinespellen zijn samen met het internet ontstaan, maar de explosieve ontwikkeling ervan vond plaats na de wijde verspreiding van de breedband-internetverbinding.

We onderscheiden vijf grote soorten spelactiviteiten op het internet, elke soort met eigen risico's.

1) De minispellen / browserspellen
 

2) De onlinevideospellen

Videospellen die oorspronkelijk ontworpen werden voor spelconsoles vinden we steeds meer terug op het internet. Daar mikken ze op kinderen en jonge tieners en worden ze gebruikt voor commerciële doeleinden en reclame. De spellen leiden naar websites die speciaal ontworpen werden om de jonge spelers aan zich te binden door ze demo's (van nieuwe spellen en toepassingen) en bonussen aan te bieden, bijvoorbeeld na inschrijving en de identificatie van hun consolecode. Vaak worden daarbij gegevens verzameld zonder de privacywet na te leven en worden de privacyrechten van de jonge internetgebruikers niet gerespecteerd. Een ander probleem is de systematische vraag om directe betaling (bvb. via sms) om toegang te krijgen tot de producten. Hoe langer hoe meer ontwikkelen spellen zich op deze manier, en voor steeds jongere kinderen, hetgeen vragen doet rijzen over de bescherming van hun privacy, over hun beoordelingsvermogen en handelingsbekwaamheid als minderjarige consumenten en over het beheren van een budget.

3) De netwerkspellen 

De meeste spelletjes die vroeger alleen beschikbaar waren op console, zijn dat nu ook op PC dankzij de populariteit van de breedbandtechnologie en de mogelijkheid om voor een vast bedrag te internetten. Zij vertegenwoordigen het grootste spelgenre en alle types van spellen zijn hier vertegenwoordigd: gevechtsspellen, sport- en racespellen, tactische spellen ... Er kan individueel of in teams tegen elkaar worden gespeeld. Jongeren spelen ze eerst samen met vrienden om zich 'in te werken', en vergroten eventueel later hun kring. Deze spelletjes kunnen een label dragen met meer info over de inhoud, zoals de aanwezigheid van geweld, discriminatie, enz. (zie de fiche over PEGI in de pedagogische fiches over gaming).
Sommige spellen, zoals De Sims of Habbo Hotel, kunnen met veel spelers tegelijk gespeeld worden, zoals de 'Massively Multiplayer Games'. Bovendien laten ze de ontwikkeling van spelpersonages toe (de ontwikkeling gaat verder bij een volgende speelsessie). Daardoor bestaat het risico dat de jongste spelers helemaal opgaan in de virtuele realiteit die ze scheppen. De verschillende niveaus van deze spellen zijn ook betalend, terwijl de betaalmiddelen en de gevraagde sommen binnen het bereik liggen van de kleinste kinderen. Daardoor klinken de vragen over ouderlijke toestemming en aansprakelijkheid alsmaar luider (zie de klacht ingediend door het OIVO tegen "een educatief spel tegen betaling" op http://www.saferinternet.be/safer_internet_faq_nl_18_2339.html). In deze spellen komen ook veel interactieve reclames voor (zie de fiche over advergaming). Kinderen komen ermee in aanraking wanneer ze zich er het minst bewust van zijn, terwijl ze spelen en nog minder in staat zijn om entertainment van commercie te onderscheiden.

4) Spellen met een groot aantal spelers ("Massively Multiplayer Games")

Deze spellen verschillen op twee manieren van andere onlinespellen. Ze worden gespeeld door een groot aantal spelers dat gelijktijdig aan één spel meedoet en de spellen hebben een aanhoudend karakter. Het spel gaat door, of een bepaalde speler nu meedoet of niet. Veel spelers zijn tieners of jonge volwassenen.

Sinds enkele jaren overheerst een nieuwe categorie binnen deze onlinespellen, waarvan de bekendste "World of Warcraft", "Everquest", "Dark Age of Camelot", "Second Life", ... zijn. Ze spelen zich af in een tijdloze, altijd voortdurende en evoluerende wereld, zelfs als iemand niet meespeelt. In zo'n spel vertegenwoordigt de speler een personage dat hij ontwikkelt om naar een hoger niveau te kunnen opklimmen. Om vooruit te komen, moet de speler zich al snel met andere deelnemers verenigen (een 'gilde' vormen), wat ook leidt tot een vorm van onderlinge afhankelijkheid.
De spellen zijn toegankelijk met een abonnement en de marketingstrategie bestaat erin om van de speler die niet meer zonder het spel kan een trouwe abonnee te maken. Zo wordt de speler gestimuleerd om geregeld in te loggen en zijn investering te doen renderen, om de evolutie van het spel en het virtuele universum (die ook evolueren zonder hem) te volgen en om de gilde niet te verraden, zonder dewelke hij niet kan vooruitkomen. Eenmaal online zijn er meestal meerdere uren nodig om de opdrachten te volbrengen. Het spel zelf heeft eigenlijk geen eindpunt.
Bij dit soort spellen is het risico op verslaving het grootst. Van het spelprincipe zelf tot het economisch model achter het spel,  werkelijk alles is eraan gedaan om de speler aan het spel te binden.

5) Geld- en kansspelen

Deze spelen zijn uitgesproken aanwezig op het internet en vaak zelfs toegankelijk vanaf spelplatformen die voor kinderen bestemd zijn. De wettelijkheid of de legitimiteit van hun aanwezigheid is vaak betwistbaar. In theorie zijn ze in België totaal verboden voor minderjarigen, maar de uitgevers ervan werken meestal vanuit een ander rechtsgebied dan dat van de woonplaats van de speler. Deze spelen zijn heel lucratief. Verslaving aan geldspelen is één van de mogelijke ontsporingen. Het gevaar van sensibiliserende en waarschuwende acties op dit terrein is precies de vroege confrontatie van een jong publiek met spelen die alleen bestemd zijn voor volwassenen. Merk ook op dat bepaalde kansspelen de mogelijkheid bieden om gratis te beginnen, maar geleidelijkaan de speler in een positie brengen waarin hij moet betalen om verder te kunnen spelen. Echte valstrikken dus, en bovendien in een context waarin de mogelijkheden om online te betalen almaar toenemen!
Deze spelen worden niet op de markt gebracht door dezelfde ondernemingen die de spelletjes van de vorige categorieën commercialiseren. En ze maken vanzelfsprekend geen deel uit van de zelfreguleringsinitiatieven die genomen worden door de officiële spelindustrie, online en offline.

Meer informatie over de categorieën onlinespellen?

Neem een kijkje op PEGI Online :
www.pegionline.eu