Spamberichten

Spamberichten zijn commerciële mails die ongevraagd naar de consument gestuurd worden.

Deze e-mails zijn spamberichten, ook wel ongewenste e-mails genoemd. Dagelijks ontvangt elke consument tientallen publicitaire e-mails die niet aangevraagd werden. En ook al is het verzenden van zo’n ongewenst publiciteitsbericht niet automatisch onwettig, toch kan een verzender niet zomaar eender wat doen. Vandaag de dag verklaren acht op tien surfers commerciële e-mails te ontvangen. Eén surfer op vijf ontvangt zelfs dagelijks commerciële berichten in zijn mailbox.

Jammer genoeg wordt een groot deel van de berichten zonder het voorafgaande akkoord van de persoon in kwestie verstuurd (wat dus wel illegaal is en spam genoemd wordt). De meeste jongeren verklaren echter dat ze deze berichten niet eens lezen en ze ongeopend wissen.

Oorspronkelijk stond SPAM voor Spiced Pork And Meat (gekruide pastei op basis van varkensvlees). Iets later brachten de bekende Engelse komieken van Monty Python een sketch waarin ze, verkleed als Vikings die liefhebber waren van deze SPAM, het lied "Spam spam spam spam, spam spam spam spam, spam spam spam spam..." vertolkten. Deze oneindig en in crescendo herhaalde term onderbrak herhaaldelijk de uitlatingen van de andere acteurs in de sketch. En sindsdien wordt de term spam gebruikt voor e-mails die de gebruikelijke berichtgeving per e-mail onderbreken.

Hoe herkent u spam?

Spam is een publicitaire e-mail die niet werd aangevraagd. Dit soort e-mail kenmerkt zich door het feit dat hij massaal en herhaaldelijk verzonden worden. Een ongewenst publicitair bericht is illegaal indien de auteur van het bericht zijn identiteit verzwijgt, geen geldig adres opgeeft waar de ontvanger een eventuele vraag tot stopzetting van de verzending naartoe kan sturen of het e-mailadres van de surfer op een onregelmatige manier heeft ingepikt (adres bekomen zonder voorafgaand akkoord van de consument, adres ingepikt op een discussieforum, een chat- of een andere internetsite, adres doorgegeven zonder akkoord van de consument).

De spamberichten die in België de ronde doen, komen vooral uit het buitenland. Volgens de Commissie voor de Bescherming van de Persoonlijke Levenssfeer is 86% van deze mails in het Engels opgesteld en afkomstig uit de Verenigde Staten en Canada. Ter vergelijking: het aantal spamberichten dat afkomstig is uit België bedraagt niet meer dan 3%, uit Europa (excl. België) 3%, uit Azië 3%. De rest van Europa staat dus in voor 3% van de berichten, terwijl 3% van de verzenders in Azië zit. Van de "spamberichten" die vanuit België verzonden worden, zijn er volgens de Commissie voor de Bescherming van de Persoonlijke Levenssfeer slechts heel weinig echte spamberichten in de betekenis van "massale en anonieme zendingen". Bovendien lijken de contacten met de Belgische geïdentificeerde verzenders over het algemeen te bevestigen dat zij niet direct enige frauduleuze of kwaadwillige intentie hebben met hun nationaal verzonden mails.

We kunnen deze e-mails onderverdelen in vier categorieën: de financiële aanbiedingen (leningen aan lage rentes, kredietkaarten, de zwendel met de Afrikaanse brieven, enz.), de gezondheids- en fysiologische producten (verzorging met planten, Viagra, diëten, vermageringsproducten, ...), erotische en pornografische berichten, en een elektronische categorie (mobiele telefoons, inktpatronen, printers, fototoestellen, enz.), dit alles uiteraard in de vorm van aanlokkelijke promotieaanbiedingen. Daarbij stellen we vast dat de aanbiedingen uit België vaak een financieel karakter hebben. Voor de rest van Europa ligt het erotische of pornografische karakter op kop, terwijl de e-mails uit de Verenigde Staten vooral gewijd zijn aan seks en gezondheid.

Om te vermijden dat u ongewenste e-mails ontvangt is er slechts één richtlijn: de nodige waakzaamheid in acht nemen telkens u uw e-mailadres meedeelt. Bij twijfel doet u dat best niet.

• Om te vermijden dat uw e-mailadres opgepikt wordt, vermeldt u dit best nooit op een publieke internetruimte (bij een bezoek aan een site, een forum, een chatsite, enz.). Dergelijke praktijken mogen dan al illegaal zijn, ze bestaan wel degelijk.
• Als u uw e-mailadres toch moet vermelden (op een discussieforum of op de eigen website), beveiligt u dit best door het te coderen. Zo vermijdt u dat het opgepikt wordt door de zoekmachines die alle adressen met het symbool @ detecteren. Door dit symbool te vervangen door de vermelding "at" zal de correspondent het adres kunnen gebruiken na manuele decodering.
• Vermeld uw e-mailadres niet in een internetgids met e-mailadressen.
• Lees de bijzondere voorwaarden op elke respectieve site met betrekking tot het beheer van de persoonsgegevens. Zo ontvangt u geen mails waarvoor u geen toestemming hebt verleend. Deze toestemming moet expliciet gevraagd worden, en het staat u vrij al dan niet te aanvaarden. Eén uitzondering: wanneer u uw e-mailadres vermeld hebt bij de aankoop van een goed of dienst, mag het respectieve bedrijf uw adres gebruiken om u analoge producten of diensten aan te bieden. Een clausule die stelt dat "de betrokken persoon zich akkoord verklaart met het verzamelen en/of gebruiken van diens e-mailadres door aanvaarding van deze algemene voorwaarden" is niet geldig.
• Indien inschrijving of vermelding van uw e-mailadres verplicht is, moet u controleren of de voorwaarden met betrekking tot de registratie of communicatie van uw adres u de mogelijkheid bieden te verhinderen dat uw adres zonder uw akkoord gebruikt of aan derden meegedeeld wordt. Hebt u geen dergelijke mogelijkheid, dan moet u weigeren om u te registreren. Want bij een eventuele aankoop kan het e-mailadres aan een derde bekendgemaakt worden, of verkocht aan andere professionals die het dan op hun beurt weer kunnen gebruiken voor publicitaire zendingen.
• Indien u deelneemt aan een enquête of een informatievergaring via een vragenlijst moet u steeds nagaan in hoeverre uw e-mailadres gebruikt zal worden. Indien u vermoedt dat het gebruikt zal worden voor rekening van derden of bekendgemaakt aan derden voor commerciële prospectiedoeleinden, moet u weigeren om deel te nemen of de mogelijkheid eisen om uw akkoord on line te geven via een specifiek vakje dat u kunt aanvinken.
• Indien u deelneemt aan een enquête of een informatievergaring via een vragenlijst moet u het verplichte of facultatieve karakter van de antwoorden nagaan.
• Lees aandachtig de informatie bij het aan te vinken vakje.
• Gebruik specifieke e-mailadressen voor de publieke internetruimtes (discussiefora, inschrijving op nieuwsbrieven). Diverse gratis service providers bieden de mogelijkheid om gratis accounts (adressen) te creëren ter bescherming van uw persoonlijk adres.
• Bewaar steeds de bewijzen van uw activiteiten (datum van inschrijving, opgegeven e-mailadres, paswoord) door ze af te drukken (screenshot, print van pagina’s...). Doe dit bij elke inschrijving op een forum, een nieuwsbrief, bij een on line betaling of bij de opening van een account.
• Wijs uw kinderen op de gevaren die gepaard gaan met het gebruik van hun e-mailadres. Kinderen en jongeren zijn zich vaak helemaal niet bewust van de gevolgen die het verspreiden van hun e-mailadres kan hebben. Bijgevolg zijn ze op marketingvlak dan ook gedroomde doelwitten om de nodige informatie te verschaffen over de verbruiksgewoonten van het gezin of over hun behoeften. Vervolgens moet u vermijden dat u in de toekomst ongewenste e-mails ontvangt.
• Antwoord nooit op een spambericht, zelfs niet om te vragen om uw gegevens te wissen, indien de oorsprong van het bericht of de identiteit van de verzender u twijfelachtig lijkt. Door te antwoorden weet de spammer immers dat uw e-mailadres wel degelijk correct is en kan hij u blijven bestoken met spam of zijn aldus “gecontroleerde” adressenlijst verkopen aan andere spammers. Om die reden gebruikt u dus best nooit de in het bericht vermelde link om uw abonnement te schrappen, want heel vaak gaat het in dat geval om een truc om te controleren of uw mailadres wel correct is en de berichten gelezen zijn. Bovendien leest u de berichten in uw mailbox ook best terwijl u off line bent. Zo verhindert u dat er eventueel bugs geactiveerd worden die de spammer melden dat zijn bericht geopend werd... met het risico om er achteraf nog meer te ontvangen.
• Laat de verzender van het e-mailbericht weten dat u niet wenst dat hij uw e-mailadres gebruikt. Dit soort verzet is gratis en behoeft geen rechtvaardiging, zelfs indien u in eerste instantie toestemming hebt verleend om uw e-mailadres te gebruiken.
• Vraag de verzender van het e-mailbericht welke persoonsgegevens hij van u heeft. Welke gegevens heeft hij opgeslagen? Om welke reden? Heeft hij deze gegevens ook aan derden bekendgemaakt? En hoe is hij aan die gegevens geraakt?
• Laat eventueel foutieve gegevens corrigeren. De verzender van de mails moet antwoorden binnen een termijn van één maand voor het recht op verzet en binnen 45 dagen voor het toegangsrecht. Indien er op uw vragen geen antwoord komt, kunt u klacht indienen bij de Commissie voor de Bescherming van de Persoonlijke Levenssfeer of bij de Federale Overheidsdienst Economie.
• Vermeld of maak geen andere e-mailadressen bekend aan derden. Om te vermijden dat adressen verspreid worden zonder de toestemming van derden kunt u de adressen van al uw bestemmelingen verbergen wanneer u een bericht tegelijkertijd naar meerdere personen stuurt. Daartoe gebruikt u bij de verzending de functie "verborgen kopie" uit uw mailprogramma, meestal aangeduid met het symbool "BCC".
• Gebruik een spamfilter. In de meeste e-mailsoftware zit er een filter die ongewenste mails tegenhoudt. Dit soort beveiliging kan bovendien nog aangevuld worden met specifieke software (die soms vrij en gratis is).
• Klik nooit op hyperlinks in het spambericht. Want door de site van de spammer te bezoeken krijgt deze uw e-mailadres te pakken via "cookies", java-applets of “active X controls”.
• Open nooit een bijlage die bij het spambericht zit. Vaak kunnen dergelijke berichten een virus bevatten.
• Dien een klacht in. Het fenomeen van spamming is momenteel in volle opgang en door klacht in te dienen draagt u bij tot het ontmaskeren en veroordelen van spammers. In dergelijke gevallen komt het erop neer een bewijs te kunnen leveren: een kopie van het bronbestand van het spambericht (selecteer het e-mailbericht in uw IN-box, kies vervolgens "Eigenschappen weergeven" of "Bron van de pagina") of toch minstens het IP-adres van de agressor en het uur waarop u het spambericht ontvangen hebt.
  In april 2003 hebben enkele grote internetbedrijven zoals Microsoft, AOL en Yahoo zich verenigd met als doel spamming te bestrijden. Sinds 1 januari 2004 is er een Amerikaanse wet, de Can Spam Act, waarmee men spammers en hun praktijken kan vervolgen: onterecht gebruik van gewone domeinnamen van surfers, misleidende omschrijvingen in de "onderwerp"-regel van een bericht, gebruik van een e-mailadres als tussenpersoon voor het verzenden van ongevraagde berichten.
  Ook op wettelijk vlak kan een consument altijd klacht indienen bij de overheid met betrekking tot ongewenste e-mailberichten.
• Voor spam afkomstig uit de USA: UCE@FTC.GOV
• Voor spam afkomstig uit Frankrijk: spam@cnil.fr
• Voor spam in België: Algemene Directie Controle en Bemiddeling: eco.inspec.fo@economie.fgov.be
• Er moeten mogelijkheden uitgewerkt worden om schadevergoeding te vragen in de strijd tegen de junkmail, zelfs wanneer die van buiten Europa komt.