Wat wordt bedoeld met de 'convergentie' van Nieuwe Informatie- en Communicatietechnologieën (NICT)?

Convergentie verwijst naar het gezamenlijke, mekaar aanvullende gebruik van technologieën (computer, telefoon, televisie, ...) die aanvankelijk los van mekaar stonden. Het is een opvallende ontwikkeling in de hedendaagse digitale mediacultuur.

Jonge gebruikers van NICT waren de eersten die deze mogelijkheden begrepen. Vandaag is convergentie heel gewoon: terwijl jongeren naar een muziekclip op TV kijken, sturen ze snel een SMS als antwoord op de wedstrijdvraag die in de tekstband onderaan het scherm verschijnt, waarna ze op de website van de zender kijken wie de concerttickets gewonnen heeft ... Zo zijn er tal van voorbeelden, telkens met de minderjarige consumenten in een hoofdrol. Elke op hen gerichte marketingstrategie moet voortaan ook rekening houden met die ontwikkeling, want alleen op die manier kan de doelgroep nog met succes bereikt worden. Wie kent nog een (jongeren)merk dat geen eigen website met de allernieuwste beltonen voor GSM en een aan de televisiereclame of gesponsorde radiouitzending gekoppelde wedstrijd heeft?

Convergentie kan nuttig zijn, maar er doen zich ook problemen en risico's voor die te maken hebben met misbruik en onwettig gebruik ervan.

Een jongere, door reclame en media beschouwd als een lucratieve prooi, kan vandaag door bovengeschetste ontwikkeling veel gemakkelijker met een eenvoudige klik in actie schieten. En dus impulsiever te werk gaan, ook al bevindt hij zich tijdens het moment van actie op een minder voor de hand liggende plaats (bijv. in de metro.) Hij wordt er ook toe aangemoedigd, bijv. bij een aankoop ('de eerste tien bellers krijgen een korting ...'). Bedenktijd nemen, alles goed overwegen, ... zijn voornemens en gouden regels die daardoor verder naar het achterplan dreigen te verdwijnen. Wie echter een stap wil of moet terugzetten, en bijvoorbeeld wil afzien van een snelle, onbezonnen koop op het internet, moet vaak zijn weg zoeken in een doolhof van regels (in dit geval: adres zoeken leverancier, koop per brief opzeggen binnen de geldende termijn, ...).Voor personen met oneerlijke of slechte bedoelingen is het bovendien een kleine stap van gemakkelijk misbruik naar illegale praktijk.

Door convergerende technieken nemen de risico's op contacten met sektarische, racistische of discriminerende organisaties ook toe, want er zijn veel meer kanalen en het kan op eender welk moment gebeuren. Een kwetsbare persoon kan op die manier in een vervelende positie verzeild geraken.

Bij sommige pogingen om minderjarigen te ontvoeren of om een contact tot stand te brengen met het oog op seksueel misbruik, wordt ook gebruik gemaakt van convergerende kanalen: eerste contacten via het anonieme web, niet-traceerbare GSM-oproepen voor de afspraak, ... en het kind kan in de (zorgvuldig uitgezette) val lopen.

Om de technologische evolutie van dichtbij te kunnen volgen en om hun enthousiaste kinderen, die vaak beter geïnformeerd zijn en beter met de nieuwe communicatietechnologie overweg kunnen, bij te benen, moeten ouders veel en regelmatig met hen in dialoog treden. De voordelen en praktische toepassingen van de nieuwe communicatechnologie blijven gelukkig toenemen, maar helaas doen de nadelen en risico's dat ook. De boodschap blijft dus: de aandacht erbij houden, kritisch blijven of kritische zin ontwikkelen, eerst nadenken en pas dan handelen, informatie delen, ... De informatie die opvoeders geven, moet ook voortdurend aangepast worden. Alleen een degelijke ICT-opvoeding kan ernstige problemen helpen voorkomen. Als minderjarigen goede basisreflexen verwerven, kunnen ze potentiële risico's goed inschatten en vermijden. Dan staan ze in ieder geval veel sterker in hun schoenen. Het is immers onmogelijk om een technisch filtersysteem te ontwikkelen dat de veiligheid van minderjarigen op het internet voor 100% kan garanderen.