Waarom haat van het internet verbannen?

Technologisch en juridisch gesproken is het weinig waarschijnlijk dat het internet volledig vrijgemaakt zou kunnen worden van cyberhate en hatespeech.

Internet is een wereldwijd netwerk bestaande uit duizenden computers die met elkaar verbonden zijn. Van nature uit is het internet een gedecentraliseerd instrument dat geen rekening houdt met landsgrenzen. Als gevolg van dit wereldwijde karakter, hebben de wetten van de meest tolerante landen de toon gezet. De beperkte of onbestaande wetgeving terzake in een aantal landen, beperken de actiemogelijkheden drastisch. "Geen wetgeving" staat immers haast gelijk aan "geen actiemogelijkheid".

Het bekende first amendment uit de Amerikaanse Grondwet bijvoorbeeld, beschermt "the right of free speech". De bescherming van deze vrijheid heeft ertoe geleid dat elke actie met betrekking tot cyberhate in de Verenigde Staten bijzonder moeilijk is. Haatsurfers uit andere landen maken hiervan handig gebruik door hun websites te hosten bij Amerikaanse providers om zo uit de greep van hun strengere nationale wetgeving te blijven.

Maar waarom is het belangrijk om in te gaan tegen cyberhate als het zo moeilijk is om er actie tegen te ondernemen?

Het dichten van de digitale kloof heeft niet enkel te maken met een verhoogde internettoegang. Ook datgene wat erop staat is een uiterst belangrijk aspect. Het schrikt heel wat potentiële gebruikers af dat er zovéél en zoveel eigenaardige zaken op het internet staan. Wat men vroeger in de krant las werd als waarheid aanvaard. Dat is nu echter ook zo voor het internet, al biedt het internet dikwijls heel wat anders dan de waarheid. De bestrijding van onjuistheden en verdachtmakingen in een sfeer van onverdraagzaamheid kan dus zonder twijfel bijdragen tot een internet waar meer gebruikers zich op hun gemak voelen.

Ook kan het internet ten onrechte de indruk wekken dat men de talloze toepassingen van deze virtuele ruimte mag gebruiken om grenzeloos te experimenteren en probleemloos over de schreef te gaan. Sommige gebruikers gaan er van uit dat virtuele woorden en daden noch strafbaar noch vervolgbaar zijn en dat men online andere waarden en normen mag hanteren.
Met behulp van wetten, gedragscodes of gebruikersreglementen willen de bevoegde instanties eraan herinneren dat wat in real life strafbaar is, dat ook online is. Hun actie maakt ons tevens alerter om cyberhate op een efficiënte manier te melden.
Niet in het minst is het bij de strijd tegen cyberhate belangrijk om in te gaan tegen het risico van banalisering. Het beledigen en kwetsen van anderen kan, eventueel volledig onbewust, snel "bon ton" en stoer overkomen. Het gevaar bestaat erin dat de samenleving, met het internet als uithangbord, op die manier afglijdt naar een "racisme mag"-klimaat. Op de duur worden haatuitingen als normaal en aanvaardbaar beschouwd, waardoor normen en waarden onopgemerkt worden verlegd. Enerzijds moeten we de daders niet meteen culpabiliseren, anderzijds mogen we cyberhate niet banaliseren.

Informatie en sensibilisering kunnen er dus voor zorgen dat we als surfers de internet-spelregels beter begrijpen en kunnen naleven. Zo moet iedereen voluit van de meerwaarde van het internet kunnen genieten!